Bổ sung nguồn nhân lực STEM là giải pháp mạnh để hướng đến việc phát triển nền tảng công nghệ cao.
Trong phòng thí nghiệm của trường Đại học Bách khoa TP.HCM
Hỗ trợ học bổng cho sinh viên các ngành STEM
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang triển khai 4 đề án lớn về đào tạo nguồn nhân lực; trong đó, có đề án tập trung đào tạo nhân lực chất lượng cao cho các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược và khoa học cơ bản. GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạ0) cho biết, hiện có khoảng 15 nhóm ngành liên quan đến các lĩnh vực trên, với quy mô dự kiến từ 145.000 đến 150.000 người học trong thông báo tuyển sinh năm 2026.
Cùng với mở rộng chương trình đào tạo, Nghị định số 179/2026/NĐ-CP đưa ra chính sách hỗ trợ học bổng trực tiếp cho người học. Mức hỗ trợ đối với sinh viên dao động từ 3,7 đến 5,6 triệu đồng mỗi tháng, tùy theo ngành và chương trình đào tạo. Khác với cách đầu tư chủ yếu thông qua các cơ sở giáo dục đại học trước đây, chính sách học bổng theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP hướng trực tiếp tới sinh viên đủ điều kiện. Người học có thể đăng ký vào các trường đại học có đào tạo những ngành thuộc diện được hỗ trợ; sau khi trúng tuyển, học bổng được chuyển cho sinh viên thông qua cơ sở đào tạo.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho rằng nguồn nhân lực nền tảng để phát triển các công nghệ cao chính là lĩnh vực STEM. Cách tiếp cận được xác định là tập trung đào tạo các ngành khoa học cơ bản, ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược để phục vụ phát triển các công nghệ chiến lược.
“Chúng không thể biết chính xác trong lĩnh vực công nghiệp bán dẫn cần bao nhiêu nhân lực ở từng ngành, lĩnh vực. Tương tự, trong lĩnh vực điện hạt nhân, không thể xác định cần bao nhiêu nhân lực về hóa học, kỹ thuật hạt nhân, tự động hóa... Vì vậy, cách tiếp cận chung của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam là chú trọng đào tạo các ngành khoa học cơ bản và lĩnh vực kỹ thuật then chốt. Đây sẽ là nền tảng để hình thành đội ngũ nhân lực có khả năng thích ứng, làm chủ và phát triển các lĩnh vực công nghệ cụ thể”- Bộ trưởng nói.
Chuyển động từ cơ sở đại học
Trong khoảng 2 năm trở lại đây, nhiều cơ sở đại học đã chuyển hướng chú trọng đào tạo các ngành STEM. Theo PGS.TS Trần Xuân Trường – Hiệu trưởng Trường Đại học Mỏ - Địa chất, trường đang đào tạo 30/48 ngành thuộc lĩnh vực STEM. Năm 2026, nhà trường triển khai 5 chương trình kỹ sư tài năng ở những lĩnh vực công nghệ chiến lược gồm: AI và Bản sao số Trái đất, Tự động hóa trong công nghiệp khai khoáng và năng lượng, Kỹ thuật mỏ thông minh, Địa chất phục vụ công nghiệp khoáng sản chiến lược và các ngành về sinh thái.
Ông Trường cho biết sinh viên các chương trình tài năng của trường có cơ hội nhận học bổng lên tới 10 triệu đồng/tháng. Học bổng này từ nguồn hỗ trợ của Nhà nước và nhà trường bao gồm được việc miễn học phí và bố trí chỗ ở ký túc xá
PGS.TS Nguyễn Phú Khánh - Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa cũng cho biết, ngoài học bổng toàn phần, một số sinh viên xuất sắc còn có thể nhận học bổng của Chủ tịch Tập đoàn với mức hỗ trợ sinh hoạt lên tới 80 triệu đồng mỗi năm.
Ngoài hỗ trợ kinh phí, Phenikaa bố trí các giảng viên, chuyên gia đồng hành với sinh viên ngay từ năm nhất, tạo điều kiện tham gia nghiên cứu, thực tập tại doanh nghiệp và phòng thí nghiệm.
Theo GS.TS Lê Anh Tuấn, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết Đại học Bách khoa Hà Nội ra mắt Không gian Đổi mới sáng tạo liên ngành. Không gian này hội tụ đầy đủ từ đào tạo trình độ cao, đào tạo STEM, hệ thống phòng thí nghiệm, không gian sáng tạo, không gian làm việc, các viện nghiên cứu cùng doanh nghiệp đối tác.
Với hệ sinh thái hoàn chỉnh này, Đại học Bách khoa Hà Nội muốn sinh viên có thể nhìn thấy lộ trình phát triển của bản thân, từ quá trình học tập, nghiên cứu đến việc tạo ra sản phẩm và đưa các kết quả nghiên cứu đến với doanh nghiệp.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo chia sẻ: Cùng với chính sách dành cho người học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang triển khai các chương trình đầu tư phòng thí nghiệm, trang thiết bị nghiên cứu và tăng cường liên kết giữa các trường đại học trong nước, quốc tế và doanh nghiệp. Mục tiêu là hình thành các trung tâm đào tạo, nghiên cứu có khả năng thu hút học sinh giỏi và các nhà khoa học trong, ngoài nước.
Vĩnh Hà