Tối 6/3 (tức 18 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại Khu di sản thế giới Côn Sơn - Kiếp Bạc (phường Trần Hưng Đạo, TP Hải Phòng), Thành ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hải Phòng đã long trọng tổ chức Lễ tưởng niệm 692 năm ngày viên tịch của Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả và chính thức Khai hội mùa Xuân năm 2026.
Đây là sự kiện văn hóa mang tầm vóc quốc tế, diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi Quần thể di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc vừa được UNESCO chính thức vinh danh là Di sản văn hóa thế giới.
Hào khí di sản và lòng tri ân tiền nhân
Dự lễ khai hội có các đồng chí Thứ trưởng Bộ VHTT&DL Trịnh Thị Thùy; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng; đại diện Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam; lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương cùng lãnh đạo thành phố Hải Phòng và đông đảo các tăng ni, phật tử, du khách thập phương.
Trong không khí trang nghiêm tại sân chùa Côn Sơn, các đại biểu đã thực hiện nghi thức dâng hương tưởng niệm Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả (1254-1334), vị tổ thứ ba của thiền phái Trúc Lâm.
Các đại biểu cùng tăng ni, phật tử dâng hương tưởng niệm 692 năm ngày viên tịch của Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả.
Huyền Quang tên thật là Lý Đạo Tái, sinh năm Giáp Dần, niên hiệu Nguyên Phong thứ 4, tức năm 1254 đời vua Trần Thái Tông. Ông đỗ Tiến sĩ năm 21 tuổi, từng làm quan tại Viện Hàn lâm. Song, ông đã từ bỏ chốn quan trường, quyết chí tu hành, học đạo, được Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông giao chuyên tâm biên soạn kinh sách về Phật học.
Huyền Quang cùng với Phật Hoàng Trần Nhân Tông và Pháp Loa đi đến mọi miền đất nước để thuyết pháp, giảng kinh và trở thành vị tổ thứ ba của thiền phái Phật giáo Trúc Lâm.
Những năm tháng cuối đời, ông về trụ trì tại chùa Côn Sơn, hoằng dương Phật pháp, dựng Cửu Phẩm Liên Hoa, biên soạn kinh sách để truyền lại cho đời sau, có công lớn trong việc phát triển thiền phái Trúc Lâm, tôn tạo Côn Sơn thành tăng viện Kỳ Lân - một chốn tổ của Phật giáo Trúc Lâm.
Đây là sự kiện văn hóa mang tầm vóc quốc tế, diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi Quần thể di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc vừa được UNESCO chính thức vinh danh là Di sản Văn hóa Thế giới.
Ngày 23 tháng Giêng năm Khai Hựu thứ 6, tức năm 1334, Tổ Huyền Quang viên tịch tại Chùa Côn Sơn, được Thái Thượng Hoàng Trần Minh Tông ban Thụy hiệu: Trúc Lâm thiền sư Đệ tam đại, đặc phong tự pháp Huyền Quang Tôn giả. Từ đó, ngày giỗ Tổ Huyền Quang đã trở thành cội nguồn của Lễ hội truyền thống mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc.
Với giá trị hết sức đặc biệt, Khu di tích Côn Sơn, Kiếp Bạc đã được xếp hạng di tích quốc gia năm 1962; Lễ hội truyền thống Côn Sơn - Kiếp Bạc được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia năm 2012. Đặc biệt, tháng 7/2025, Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản văn hoá thế giới.
Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Nguyễn Minh Hùng phát biểu tại buổi lễ.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Minh Hùng – Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng, Trưởng Ban tổ chức lễ hội nhấn mạnh: "Côn Sơn - Kiếp Bạc là mạch nguồn linh khí non sông, nơi hội tụ tinh hoa văn hóa gắn liền với lịch sử hào hùng của dân tộc. Việc được UNESCO vinh danh là minh chứng cho giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, đồng thời đặt ra trách nhiệm lớn lao trong việc bảo tồn và phát huy giá trị này trong kỷ nguyên mới”.
Tiếng trống khai hội do ông Lê Ngọc Châu – Chủ tịch UBND TP Hải Phòng thực hiện đã vang vọng khắp vùng núi rừng di sản, chính thức mở màn cho mùa hội xuân với niềm tin về một năm mới quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.
Chuỗi hoạt động văn hóa đặc sắc và đổi mới
Điểm nhấn rực rỡ nhất của đêm khai hội là chương trình nghệ thuật đặc sắc với chủ đề “Côn Sơn, Kiếp Bạc - Mạch nguồn di sản”. Sử dụng công nghệ trình chiếu ánh sáng hiện đại kết hợp với âm nhạc sử thi và diễn xướng truyền thống, chương trình đã tái hiện sống động những lát cắt lịch sử: từ trận chiến oai hùng trên dòng Lục Đầu Giang của Quốc công tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, đến cuộc đời thanh cao, nhập thế của các vị Tổ Thiền phái Trúc Lâm.
Nhiều chương trình nghệ thuật đặc sắc với chủ đề “Côn Sơn, Kiếp Bạc - Mạch nguồn di sản" diễn ra tại Lễ khai hội.
Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026 được tổ chức từ ngày 26/02 đến ngày 11/3/2026, với nhiều hoạt động đặc sắc như: Lễ dâng hương; lễ tế khai xuân; tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến Thương mại Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc; ngày hội sách di sản và trưng bày chuyên đề “Khoảnh khắc di sản”; giải việt dã và bán marathon: “Côn Sơn, Kiếp Bạc - Hành trình di sản thế giới”.
Lễ hội năm nay có nhiều điểm mới, các nghi lễ truyền thống được nâng cấp về quy mô, làm nổi bật giá trị văn hóa, tư tưởng và tinh thần của Thiền phái Trúc Lâm và giá trị di sản văn hóa thế giới Côn Sơn - Kiếp Bạc.
Trước đêm khai mạc, trong cả ngày 6/3, nhiều nghi lễ và hoạt động văn hóa đã thu hút sự tham gia của đông đảo nhân dân như: Lễ rước nước, với sự tham gia của hơn 1.500 người, đoàn rước khởi hành từ chùa Côn Sơn tiến về hồ Côn Sơn trong tiếng nhạc lưu thủy rộn ràng, tái hiện tập tục cầu nước truyền thống đầy bản sắc.
Đông đảo tăng ni, phật tử cùng người dân tham dự Lễ khai hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc 2026.
Hội thi bánh chưng, bánh dày quy tụ các nghệ nhân tiêu biểu đến từ các địa phương của TP Hải Phòng, mang đến không gian trải nghiệm ẩm thực di sản độc đáo. Đặc biệt, năm nay, du khách về trẩy hội chỉ cần quét mã QR để truy cập toàn bộ thông tin về di tích, các dịch vụ lưu trú, ăn uống và sơ đồ tham quan số hóa.
Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc 2026 sẽ tiếp tục diễn ra với nhiều hoạt động quan trọng như: Lễ tế trên núi Ngũ Nhạc, các giải thể thao dân gian (vật truyền thống, pháo đất, múa rối nước...) và kéo dài đến hết ngày 23 tháng Giêng năm Bính Ngọ.
Với sự chuẩn bị công phu, bài bản và chuyên nghiệp, lễ hội năm nay không chỉ là niềm tự hào của người dân Hải Phòng mà còn khẳng định vị thế của Việt Nam trong việc gìn giữ và lan tỏa các giá trị di sản văn hóa thế giới tới bạn bè quốc tế.
Triều Dương