Hà Nội khai thác tiềm năng làng nghề từ bảo tồn văn hóa đến kinh tế xanh

Kết nối tinh hoa thủ công, mở hướng phát triển kinh tế làng nghề

Hà Nội sẽ trở thành điểm hội tụ của các giá trị thủ công truyền thống trong nước và quốc tế khi đăng cai Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026. Theo Kế hoạch số 395/KHLT-UBND-BNNMT ngày 12/10/2026 do Phó Chủ tịch UBND TP.Hà Nội Bùi Duy Cường ban hành, sự kiện dự kiến đón khoảng 200 đại biểu quốc tế đến từ 40-50 quốc gia và vùng lãnh thổ thuộc 5 châu lục.

Được tổ chức tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long, Festival hướng tới bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời hình thành những giá trị đương đại cho làng nghề Việt Nam. Thông qua việc tăng cường giao lưu và hợp tác quốc tế, Hà Nội kỳ vọng nâng cao vị thế của thủ công mỹ nghệ Việt Nam, từng bước khẳng định vai trò của Thủ đô như một trung tâm nghề thủ công của khu vực và thế giới.

Với quy mô không gian khoảng 10.000 m2, sự kiện bố trí nhiều khu vực trưng bày, trình diễn và tạo tác sản phẩm thủ công Việt Nam cũng như quốc tế. Các không gian chuyên đề về thiết kế sáng tạo, chuyển đổi số, Net Zero, triển lãm ảnh, hoa và cây cảnh, văn hóa, ẩm thực, trải nghiệm và thương mại sẽ tạo điều kiện để khách tham quan tiếp cận sâu hơn với kỹ thuật chế tác, câu chuyện văn hóa và giá trị kinh tế của từng sản phẩm.

Không dừng ở hoạt động giới thiệu sản phẩm, Festival còn hướng đến tăng cường liên kết giữa nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp, hợp tác xã và các đối tác quốc tế. Đây là cơ hội để các cơ sở sản xuất tìm kiếm thị trường mới, tiếp cận xu hướng tiêu dùng, cải tiến mẫu mã và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc tôn vinh nghệ nhân, thợ giỏi và người lao động cũng góp phần khuyến khích thế hệ trẻ tham gia gìn giữ, tiếp nối những nghề truyền thống.

Đáng chú ý, các nội dung về thiết kế sáng tạo, chuyển đổi số và Net Zero được đưa vào chương trình nhằm mở rộng cách tiếp cận đối với phát triển làng nghề. Trong bối cảnh thị trường ngày càng quan tâm đến tính độc đáo, nguồn gốc sản phẩm và trách nhiệm môi trường, việc kết hợp kỹ thuật truyền thống với tư duy thiết kế hiện đại, phương thức quảng bá số và sử dụng hiệu quả nguồn lực có thể giúp các cơ sở sản xuất thích ứng tốt hơn với yêu cầu mới.

Trong khuôn khổ sự kiện, Hội nghị Xúc tiến đầu tư các sản phẩm ngành nghề nông thôn dự kiến diễn ra ngày 14/11 tại Trung tâm Tinh hoa làng nghề Việt ở Bát Tràng. Hoạt động này hướng tới kết nối các chủ thể làng nghề với nhà đầu tư, doanh nghiệp và đối tác, qua đó tìm kiếm nguồn lực phát triển sản xuất, mở rộng đầu ra và thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm.

Ngày 15/11, chương trình kết nối thiết kế sáng tạo và giao lưu giữa nghệ nhân với nhà thiết kế dự kiến được triển khai thông qua Hội thi sản phẩm thủ công châu Á - Thái Bình Dương. Hoạt động quảng bá thời trang thủ công Việt Nam và quốc tế cùng các chương trình giao lưu văn hóa cũng được lên kế hoạch tổ chức. Bên cạnh đó, Festival dự kiến kết hợp Hội thi sản phẩm làng nghề và tôn vinh nghệ nhân TP.Hà Nội lần thứ nhất năm 2026, Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2026 và các hoạt động văn nghệ, trải nghiệm tại những làng nghề tiêu biểu.

Phát huy bản sắc địa phương, thúc đẩy du lịch làng nghề xanh

Song song với mục tiêu xúc tiến thương mại, Festival đặt trọng tâm vào quảng bá du lịch làng nghề, đưa các giá trị văn hóa bản địa trở thành nguồn lực phát triển kinh tế. Theo kế hoạch, ngày 12/11, đại biểu dự kiến tham quan một số làng nghề tiêu biểu như Vạn Phúc và Chuyên Mỹ, qua đó tìm hiểu quy trình sản xuất, kỹ thuật thủ công và những nét văn hóa đặc trưng được lưu giữ qua nhiều thế hệ.

Từ ngày 13-16/11, không gian trưng bày, trình diễn và giới thiệu sản phẩm làng nghề sẽ hoạt động tại Hoàng thành Thăng Long. Lễ khai mạc dự kiến diễn ra lúc 19 giờ ngày 14/11. Việc kết hợp các hoạt động trải nghiệm, quảng bá và giao thương được kỳ vọng giúp công chúng trong nước, khách quốc tế tiếp cận trực tiếp với sản phẩm thủ công, đồng thời mở rộng cơ hội xây dựng các tour du lịch gắn với hoạt động sản xuất truyền thống.

Khi được tổ chức bài bản, du lịch làng nghề không chỉ tạo thêm điểm đến cho du khách mà còn mở rộng kênh tiêu thụ sản phẩm ngay tại địa phương. Người dân có thể gia tăng thu nhập từ việc giới thiệu quy trình chế tác, tổ chức trải nghiệm, cung cấp dịch vụ và bán hàng thủ công. Qua đó, giá trị kinh tế được tạo ra từ văn hóa bản địa có thể lan tỏa đến nhiều nhóm lao động, góp phần đa dạng hóa sinh kế ở khu vực nông thôn.

Tuy nhiên, để mô hình này phát triển bền vững, việc khai thác du lịch cần song hành với bảo tồn không gian văn hóa, duy trì chất lượng sản phẩm và cải thiện môi trường tại các điểm đến. Hoạt động đón khách cần phù hợp với điều kiện thực tế của từng làng nghề, tránh thương mại hóa quá mức hoặc làm mai một kỹ thuật, tập quán và những giá trị vốn tạo nên bản sắc riêng.

Với việc kết nối bảo tồn di sản, đổi mới sáng tạo, xúc tiến đầu tư và phát triển du lịch, Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất được kỳ vọng tạo thêm động lực cho ngành nghề nông thôn. Nếu các cơ hội hợp tác được chuyển hóa thành hoạt động sản xuất, kinh doanh cụ thể, sự kiện có thể góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường quốc tế và thúc đẩy mô hình phát triển làng nghề gắn với kinh tế xanh, sinh kế cộng đồng và gìn giữ bản sắc văn hóa Việt Nam.

Trần Huyền