Từ đồng cỏ đến nhà máy: Tập đoàn TH giảm hàng chục nghìn tấn carbon như thế nào?

Giảm phát thải từ chính “trái tim” của nhà máy

Từ kiểm kê khí nhà kính, thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng sinh khối, sử dụng điện mặt trời, tiết kiệm năng lượng đến biến phụ phẩm chăn nuôi thành tài nguyên, Tập đoàn TH đang từng bước đưa mục tiêu giảm phát thải vào toàn bộ chuỗi sản xuất. Hai đơn vị sản xuất chủ lực của tập đoàn đã đạt trung hòa carbon, trong khi 11 sản phẩm sữa và đồ uống mới đây cũng được xác nhận đạt trạng thái trung hòa carbon theo tiêu chuẩn quốc tế.

Trong ngành nông nghiệp và thực phẩm, bài toán tăng năng suất ngày nay không còn đơn thuần là tạo ra nhiều sản phẩm hơn trên cùng một nguồn lực. Áp lực biến đổi khí hậu, tiêu chuẩn môi trường và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường đang buộc doanh nghiệp phải giải một phương trình khó hơn: năng suất tăng nhưng tài nguyên tiêu hao phải giảm, phát thải phải được kiểm soát và giá trị tạo ra phải bền vững.

Tại Diễn đàn Năng suất Chất lượng Quốc gia 2026, kinh nghiệm được Tập đoàn TH chia sẻ cho thấy doanh nghiệp này đã lựa chọn cách tiếp cận đó từ khá sớm.

Khởi động dự án chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa công nghệ cao quy mô lớn tại Nghệ An từ năm 2008, đến nay hệ thống trang trại bò sữa của TH đã phát triển tại nhiều địa phương, với tổng đàn gần 80.000 con. Sản lượng sữa tươi nguyên liệu của TH hiện chiếm khoảng 25% tổng sản lượng sữa tươi nguyên liệu cả nước.

Điều đáng chú ý là khi quy mô sản xuất tăng lên, yêu cầu sử dụng tài nguyên hiệu quả và kiểm soát phát thải cũng trở thành một phần của bài toán quản trị.

Theo tham luận của TH, ngay từ khi những khái niệm như kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh hay chuyển đổi số còn tương đối mới tại Việt Nam, doanh nghiệp đã xây dựng chuỗi sản xuất khép kín theo triết lý “từ đồng cỏ xanh đến ly sữa sạch”. Trong chuỗi đó, đầu ra của công đoạn này được tận dụng làm đầu vào của công đoạn khác, nhằm tối ưu nguồn lực, giảm phát thải và gia tăng giá trị.

Từ đồng cỏ đến nhà máy, Tập đoàn TH giảm hàng chục nghìn tấn carbon

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở nguồn năng lượng phục vụ sản xuất.

Theo số liệu, từ năm 2023, Nhà máy sữa tươi sạch TH true MILK đã chấm dứt sử dụng lò hơi đốt dầu FO - một loại nhiên liệu hóa thạch - và chuyển hoàn toàn sang lò hơi sử dụng nhiên liệu sinh khối (biomass). Chỉ riêng giải pháp này giúp giảm hơn 7.000 tấn CO2 tương đương mỗi năm. Nhiên liệu sinh khối thay thế dầu FO giúp giảm khoảng 80% lượng phát thải và hơn 50% chi phí.

Đây là một chi tiết cho thấy giảm phát thải không nhất thiết đối lập với hiệu quả kinh tế. Khi doanh nghiệp thay đổi công nghệ và nguồn năng lượng, lợi ích môi trường có thể đi cùng với tiết giảm chi phí sản xuất.

Song song với biomass, TH triển khai nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng tại nhà máy như sử dụng biến tần cho máy nén lạnh kho lạnh, thay máy thổi hiệu suất thấp bằng thiết bị hiệu suất cao, điều chỉnh áp suất khí nén trên dây chuyền, bảo ôn van hơi, sử dụng đèn LED và tận dụng ánh sáng tự nhiên.

Từ năm 2020, hệ thống điện mặt trời áp mái cũng được triển khai tại các khu chuồng trại và nhà máy. Theo TH, hệ thống vừa tạo nguồn năng lượng xanh, vừa giảm hấp thụ nhiệt, qua đó góp phần cải thiện môi trường chăn nuôi.

Tại Nhà máy Nước tinh khiết Núi Tiên, việc phát triển thêm hệ thống điện mặt trời hiện có được kỳ vọng góp phần giảm gần 1.000 tấn CO2 mỗi năm.

Các giải pháp này tạo ra kết quả có thể đo lường. Theo đó, mức phát thải bình quân tại Nhà máy sữa tươi TH true MILK hiện khoảng 0,088 kg CO2 trên một đơn vị sản phẩm.

Quan trọng hơn, TH không bắt đầu câu chuyện trung hòa carbon bằng việc mua tín chỉ để bù trừ. Từ năm 2018, tập đoàn đã thực hiện bước đầu tiên là kiểm kê khí nhà kính, sau đó mới triển khai các biện pháp chuyển đổi xanh và giảm phát thải.

Cách tiếp cận được đặt theo thứ tự: đo lường phát thải, tìm giải pháp cắt giảm ngay trong hoạt động sản xuất, sau đó mới bù đắp phần phát thải chưa thể loại bỏ.

Kết quả, Công ty Cổ phần Sữa TH đã trung hòa 26.670,14 tấn CO2, còn Công ty TNHH Nước tinh khiết Núi Tiên trung hòa 11.631,68 tấn CO2. Hai đơn vị được chứng nhận trung hòa carbon theo tiêu chuẩn PAS 2060:2014.

Như vậy, tổng lượng phát thải được trung hòa tại hai đơn vị sản xuất chủ lực này lên tới hơn 38.300 tấn CO2.

Khi “chất thải” trở thành tài nguyên

Nếu nhà máy là một đầu của bài toán thì trang trại - nơi tạo ra nguyên liệu đầu vào - lại là mắt xích quan trọng khác trong chiến lược giảm phát thải của một doanh nghiệp sữa.

Trong tham luận tại Diễn đàn, TH nhấn mạnh quan điểm từng bước thay khái niệm “chất thải” bằng “tài nguyên”. Các phụ phẩm trong sản xuất được tái chế, tái sử dụng nhằm tạo giá trị mới và giảm tác động đến môi trường.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với ngành chăn nuôi bởi chất thải hữu cơ và quá trình quản lý phân gia súc có thể phát sinh methane (CH4) và nitrous oxide (N2O) - những khí nhà kính có tác động lớn đến khí hậu.

Một trong những giải pháp được TH áp dụng tại trang trại là mô hình đệm lót sinh học. Thực tế vận hành cho thấy giải pháp này giúp giảm đáng kể phát thải CH4 và N2O, đồng thời kiểm soát nguy cơ ô nhiễm đất, nước. Phụ phẩm từ hoạt động sản xuất được đưa trở lại chuỗi để tái sử dụng thay vì chỉ được xem như chất thải cần xử lý.

Ở vùng nguyên liệu, doanh nghiệp ứng dụng nông nghiệp chính xác với cảm biến độ ẩm, quản lý dinh dưỡng đất và hệ thống tưới thông minh. Mục tiêu không chỉ tăng năng suất cây trồng mà còn nâng hiệu quả sử dụng nước, phân bón và các nguồn tài nguyên khác.

Công nghệ cũng được đưa vào quản lý từng cá thể bò. Với hệ thống Afimilk của Israel, mỗi con bò được gắn chip để theo dõi sức khỏe, sinh sản và vận động theo thời gian thực. Dữ liệu truyền về trung tâm điều hành giúp phát hiện sớm bất thường, tối ưu phối giống và quản lý đàn.

Tập đoàn TH giảm phát thải carbon từ đồng cỏ, trang trại đến nhà máy.

Nhìn rộng hơn, đây chính là điểm giao nhau giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Khi dữ liệu cho phép doanh nghiệp biết chính xác cây trồng cần bao nhiêu nước, vật nuôi cần khẩu phần thế nào hay thiết bị đang tiêu thụ bao nhiêu năng lượng, những phần tài nguyên bị sử dụng dư thừa có thể được cắt giảm.

Với một chuỗi sản xuất quy mô lớn, những thay đổi nhỏ trên từng đơn vị sản phẩm khi nhân lên hàng triệu sản phẩm có thể tạo ra hiệu quả đáng kể cả về kinh tế lẫn môi trường.

TH cũng triển khai giảm nhựa, cải tiến bao bì, thay hệ thống chiếu sáng và trồng cây. Trong vận hành, doanh nghiệp sử dụng phương tiện đưa đón nhân viên nhằm hạn chế phát thải từ phương tiện cá nhân, đồng thời nâng cao nhận thức của người lao động về tiết kiệm nước, năng lượng và giảm rác thải.

Như vậy, giảm phát thải không còn là một dự án môi trường riêng biệt mà được đưa vào từng khâu của chuỗi giá trị, từ cánh đồng, trang trại, nhà máy đến quản trị vận hành.

Từ hai nhà máy trung hòa carbon đến 11 sản phẩm “carbon neutral”

Một bước tiến mới được ghi nhận trong năm 2026 là TH đưa việc kiểm soát carbon từ cấp độ doanh nghiệp xuống cấp độ sản phẩm.

Theo thông tin được công bố tháng 8/2026, tổ chức kiểm định quốc tế Control Union xác nhận 11 sản phẩm sữa và đồ uống của TH đạt trạng thái trung hòa carbon theo tiêu chuẩn ISO 14068-1:2023.

Danh sách gồm 7 sản phẩm thuộc dòng sữa hạt TH true NUT, 3 sản phẩm TH true OAT và một sản phẩm TH true MILK TOPKID Organic. Việc đánh giá được thực hiện theo phạm vi từ nguyên liệu đầu vào đến khi sản phẩm rời khỏi cổng nhà máy, bao gồm nguyên vật liệu, hoạt động trang trại, sản xuất, bao bì, vận chuyển nguyên liệu và năng lượng sử dụng.

Điểm đáng chú ý của ISO 14068 là nguyên tắc “giảm phát thải trước, bù trừ sau”. Điều đó đặt trách nhiệm cắt giảm phát thải thực chất trong hoạt động sản xuất lên trước giải pháp bù đắp carbon.

Tập đoàn TH hiện có 11 sản phẩm đạt trung hòa carbon. 

Với lượng phát thải còn lại chưa thể loại bỏ, TH tham gia hỗ trợ những dự án giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng được chứng nhận theo tiêu chuẩn quốc tế.

Một trong số đó là chương trình phân phối bếp đun tiết kiệm năng lượng cho người dân, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa và khu vực khó khăn. Theo VietnamPlus, TH đã góp phần vào chuỗi hoạt động trao hơn 200.000 bếp tiết kiệm năng lượng, tương đương góp phần giảm khoảng 400.000 tấn CO2.

Con số này cần được phân biệt với lượng phát thải trực tiếp mà hai công ty thành viên TH đã trung hòa; đây là mức giảm phát thải được ghi nhận từ quy mô dự án bếp tiết kiệm năng lượng mà TH tham gia đồng hành, không phải toàn bộ là lượng phát thải cắt giảm trực tiếp tại các nhà máy của tập đoàn.

Theo lộ trình được công bố, hai đơn vị sản xuất chủ lực của TH cam kết duy trì trung hòa carbon theo PAS 2060 đến hết năm 2028, sau đó chuyển sang tiêu chuẩn ISO 14068, đồng thời hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 - Net Zero vào năm 2050.

Từ thực tiễn của TH có thể thấy, chuyển đổi xanh trong doanh nghiệp sản xuất không chỉ nằm ở những dự án quy mô lớn. Nó bắt đầu từ việc biết chính xác mình đang phát thải bao nhiêu, sau đó thay đổi từng mắt xích: nhiên liệu cho lò hơi, điện cho dây chuyền, cách quản lý chất thải, vật liệu bao bì, phương thức canh tác và thậm chí cách người lao động di chuyển đến nhà máy.

Khi những thay đổi ấy được đo lường bằng dữ liệu và đặt trong một chuỗi tuần hoàn, giảm phát thải có thể đồng thời trở thành bài toán nâng cao năng suất và tiết giảm chi phí.

Đó cũng là thông điệp đáng chú ý từ kinh nghiệm của TH tại Diễn đàn Năng suất Chất lượng Quốc gia 2026: khoa học công nghệ không chỉ giúp doanh nghiệp sản xuất nhiều hơn, mà còn giúp sử dụng ít tài nguyên hơn để tạo ra cùng một đơn vị giá trị.

Trong tham luận, TH xác định thời gian tới sẽ tiếp tục đầu tư vào khoa học công nghệ, chuyển đổi số, công nghệ xanh và các giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên, hướng tới mô hình sản xuất thông minh và bền vững hơn.

Như chia sẻ của Nhà sáng lập Tập đoàn TH Thái Hương được dẫn lại tại Diễn đàn: “Tương lai sẽ còn nhiều đổi thay, bất định, nhưng phát triển bền vững là cam kết mà TH kiên tâm theo đuổi trong suốt quá trình hoạt động của doanh nghiệp.”

Viên Viên