Vườn quốc gia (VQG) Pù Mát (Nghệ An) không chỉ gìn giữ những cánh rừng nguyên sinh quý giá mà còn ghi dấu ấn bằng nhiều thành tựu trong nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế và bảo tồn bền vững, được vinh danh là Vườn di sản ASEAN.
Vườn Quốc gia Pù Mát được vinh danh là Vườn di sản ASEAN.
Với diện tích hơn 93.861 ha rừng đặc dụng, trải dài trên địa bàn miền Tây Nghệ An và gần 70 km đường biên giới Việt Nam - Lào, VQG Pù Mát được các chuyên gia đánh giá là một trong những "kho báu" đa dạng sinh học lớn nhất cả nước. Vì vậy, nhiệm vụ của những người làm công tác bảo tồn nơi đây không chỉ là bảo vệ rừng mà còn là gìn giữ những cánh rừng di sản - nơi lưu giữ nguồn gen, sinh cảnh và hàng nghìn loài động, thực vật quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng.
Theo kết quả điều tra, VQG Pù Mát đã ghi nhận 2.691 loài thực vật. Trong đó có 75 loài thuộc Sách đỏ Việt Nam năm 2007; 77 loài nằm trong Danh lục đỏ IUCN năm 2022; 188 loài thuộc Nghị định số 84/2021/NĐ-CP; 2 loài thuộc Phụ lục I Nghị định số 64/2019/NĐ-CP và 170 loài thuộc Công ước CITES.
Hệ động vật cũng hết sức phong phú với 132 loài thú, 343 loài chim, 51 loài lưỡng cư, 63 loài bò sát, 119 loài cá và 1.198 loài côn trùng. Trong số này có 93 loài thuộc Sách đỏ Việt Nam; 135 loài nằm trong Danh lục đỏ IUCN; 122 loài thuộc Nghị định số 84/2021/NĐ-CP; 43 loài thuộc Nghị định số 64/2019/NĐ-CP và 99 loài được bảo vệ theo Công ước CITES.
Vườn Quốc gia Pù Mát tiếp nhận 2 cá thể khỉ quý hiếm từ người dân.
Trước yêu cầu bảo vệ một diện tích rừng rộng lớn cùng hệ sinh thái đặc biệt quan trọng, VQG Pù Mát xác định không thể chỉ dựa vào lực lượng kiểm lâm và cán bộ của đơn vị. Vì vậy, vườn đã chủ động mở rộng hợp tác với nhiều tổ chức bảo tồn, viện nghiên cứu, chuyên gia trong và ngoài nước; đồng thời ký kết quy chế phối hợp với chính quyền địa phương, lực lượng chức năng và cộng đồng dân cư vùng đệm để cùng tham gia bảo vệ rừng.
Mô hình bảo tồn có sự tham gia của nhiều bên đã tạo nên mạng lưới bảo vệ rừng ngày càng bền vững, trong đó chủ rừng, chính quyền địa phương, người dân bản địa và các tổ chức quốc tế đều giữ vai trò quan trọng trong gìn giữ tài nguyên thiên nhiên.
Cán bộ vườn Quốc gia Pù Mát tuần tra, bảo vệ rừng.
Hơn 3 thập kỷ kiên trì với mục tiêu bảo tồn, VQG Pù Mát vẫn giữ được những cánh rừng nguyên sinh quý giá, trở thành điểm sáng về bảo tồn đa dạng sinh học của cả nước. Những nỗ lực ấy được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý như 2 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Cờ Thi đua của Chính phủ, Huân chương Lao động hạng Nhì do Chủ tịch nước trao tặng năm 2023.
Bên cạnh đó, Đảng bộ VQG Pù Mát nhiều năm liền đạt danh hiệu "Trong sạch, vững mạnh tiêu biểu"; đơn vị được trao Giải thưởng Môi trường Việt Nam giai đoạn 2010-2015 và năm 2021; nhận 8 Bằng khen của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng 28 Bằng khen của UBND tỉnh Nghệ An.
Mới đây, việc được công nhận là Vườn di sản ASEAN tiếp tục khẳng định giá trị nổi bật của VQG Pù Mát, đồng thời ghi nhận hành trình hơn 30 năm bền bỉ gìn giữ "lá phổi xanh" của miền Tây xứ Nghệ và một trong những khu rừng có giá trị đa dạng sinh học hàng đầu khu vực Đông Nam Á.
Nhã Hoàng