Doanh nghiệp đề xuất kéo dài thời gian nới lỏng quy định an toàn thực phẩm

VCCI vừa có văn bản gửi Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng các bộ, ngành liên quan, kiến nghị xem xét gia hạn thời gian tạm dừng hiệu lực của một số quy định liên quan đến quản lý an toàn thực phẩm. Theo tổ chức này, việc kéo dài thời gian tạm ngưng sẽ giúp tránh phát sinh thêm khó khăn cho doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển tiếp khi hệ thống pháp luật đang được điều chỉnh.

Kiến nghị trên được đưa ra sau khi VCCI tổng hợp ý kiến từ nhiều hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp. Theo đó, VCCI đề xuất Chính phủ tiếp tục tạm dừng áp dụng một số quy định trong Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP cho đến khi Luật An toàn thực phẩm sửa đổi được Quốc hội thông qua và chính thức có hiệu lực.

Trước đó, nhằm tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai chính sách, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 09/2026/NQ-CP cho phép tạm ngưng hiệu lực một số nội dung của hai văn bản trên đến hết ngày 15/4/2026. Theo đánh giá của VCCI, quyết định này đã kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn đầu thực hiện quy định mới, đặc biệt tại các cửa khẩu và cảng biển – nơi từng xảy ra tình trạng ùn ứ hàng hóa.

Nhờ việc tạm dừng áp dụng một số quy định, nhiều lô hàng thực phẩm nhập khẩu đã được giải phóng nhanh hơn, góp phần duy trì sự thông suốt của chuỗi cung ứng và giảm áp lực cho hoạt động logistics. Tuy nhiên, theo phản ánh từ doanh nghiệp, thời hạn tạm ngưng đang đến gần trong khi nhiều vướng mắc cốt lõi vẫn chưa được xử lý triệt để. Nếu các quy định cũ được khôi phục ngay sau ngày 15/4/2026 mà chưa có điều chỉnh phù hợp, nguy cơ tái diễn tình trạng ách tắc tại cửa khẩu hoặc gia tăng chi phí tuân thủ là điều được nhiều doanh nghiệp lo ngại.

Một trong những vấn đề lớn nhất được cộng đồng doanh nghiệp đề cập liên quan đến thủ tục công bố và đăng ký sản phẩm thực phẩm theo quy định mới. Theo Nghị định 46/2026/NĐ-CP, phần lớn các sản phẩm thực phẩm, từ nguyên liệu, phụ gia, chất hỗ trợ chế biến cho đến bao bì và các dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, đều phải thực hiện thủ tục công bố hoặc đăng ký trước khi được đưa ra thị trường hoặc sử dụng trong quá trình sản xuất.

So với cơ chế trước đây được quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP, nhiều trường hợp từng được miễn thủ tục nay đã bị bãi bỏ. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến các nguyên liệu, phụ gia hay bao bì chỉ được sử dụng nội bộ trong quá trình sản xuất. Theo VCCI, sự thay đổi này khiến doanh nghiệp phải thực hiện thêm nhiều thủ tục hành chính, kéo theo chi phí tuân thủ gia tăng.

Đối với các doanh nghiệp có quy mô sản xuất lớn, việc phải thực hiện công bố đối với hàng loạt nguyên liệu đầu vào có thể kéo dài thời gian chuẩn bị sản xuất, làm giảm tính linh hoạt trong hoạt động kinh doanh. Không chỉ vậy, cơ chế kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu theo quy định mới cũng được cho là nguyên nhân khiến một số lô hàng từng bị chậm thông quan trong giai đoạn đầu triển khai.

Bên cạnh các vấn đề về thủ tục, doanh nghiệp còn gặp khó khăn liên quan đến quy định chuyển tiếp và việc ghi nhãn sản phẩm. Trong một số trường hợp, nhãn hàng hóa đang lưu hành trên thị trường không còn phù hợp với quy định mới, nhưng doanh nghiệp lại chưa nhận được hướng dẫn cụ thể về cách thức cập nhật.

Trên cơ sở đó, VCCI kiến nghị Chính phủ kéo dài thời gian tạm ngưng áp dụng các quy định liên quan cho đến khi Luật An toàn thực phẩm sửa đổi được ban hành và đi vào thực thi. Trong giai đoạn chuyển tiếp này, tổ chức đại diện cộng đồng doanh nghiệp đề xuất tiếp tục áp dụng các quy định của Nghị định 15/2018/NĐ-CP làm cơ sở pháp lý cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Theo VCCI, khi luật sửa đổi được ban hành, các văn bản hướng dẫn chi tiết sẽ được xây dựng đồng bộ, giúp hệ thống pháp luật trở nên thống nhất và ổn định hơn. Điều này cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp có thời gian thích ứng với những yêu cầu mới.

Trong trường hợp các quy định hiện hành vẫn được áp dụng sau ngày 15/4/2026, VCCI đề nghị Chính phủ xem xét điều chỉnh một số nội dung nhằm giảm bớt áp lực cho doanh nghiệp. Cụ thể, tổ chức này kiến nghị khôi phục cơ chế miễn thủ tục công bố và kiểm tra nhà nước đối với các nguyên liệu, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến và bao bì chỉ phục vụ sản xuất nội bộ.

Ngoài ra, VCCI cũng đề xuất công nhận giá trị tương đương của một số chứng nhận quốc tế như HACCP, ISO 22000 hoặc FSSC 22000 thay thế cho giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Đồng thời, cơ chế “thông quan trước, kiểm tra sau” nên được áp dụng đối với những doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt nhằm giảm áp lực kiểm tra tại cửa khẩu.

Một vấn đề khác được VCCI nhấn mạnh là cần đánh giá toàn diện năng lực của hệ thống kiểm nghiệm thực phẩm quốc gia trước khi triển khai đầy đủ các quy định mới. Tổ chức này cho rằng việc công nhận kết quả kiểm nghiệm từ các phòng thí nghiệm nội bộ đạt chuẩn của doanh nghiệp hoặc từ các tổ chức chứng nhận quốc tế uy tín cũng là giải pháp cần cân nhắc, qua đó giảm tải cho hệ thống kiểm nghiệm trong nước.

Theo VCCI, quá trình xây dựng chính sách cần tăng cường tham vấn cộng đồng doanh nghiệp ngay từ giai đoạn soạn thảo. Đồng thời, các quy định mới nên được đánh giá tác động đầy đủ và có lộ trình chuyển tiếp hợp lý để doanh nghiệp có đủ thời gian chuẩn bị và thích ứng. Cách tiếp cận này, theo tổ chức đại diện doanh nghiệp, sẽ góp phần nâng cao tính khả thi của chính sách, đồng thời giữ vững môi trường kinh doanh ổn định cho hoạt động đầu tư và phát triển lâu dài.

 Trần Huyền