Độc lạ lễ hội “thề không tham nhũng” đầu Xuân tại Hải Phòng

Ngày 12/2, trao đổi với phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp và Kinh tế xanh, đại diện xã Kiến Thụy, TP Hải Phòng, thông tin, Lễ hội Minh Thề dự kiến được tổ chức trong 3 ngày, từ ngày 13 đến ngày 15 tháng Giêng tới. Trong đó, chính lễ diễn ra vào ngày 14 tháng Giêng.

Nói về lễ hội truyền thống của quê hương, vị này cho biết, theo các tài liệu và câu chuyện được lưu truyền trong vùng, Lễ hội Minh Thề có từ khoảng giữa thế kỷ XVI. Khi đó, vợ của Thái Thượng hoàng Mạc Đăng Dung là Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toàn đến ấp Lan Niểu (nay là thôn Hòa Liễu, xã Kiến Thụy, TP Hải Phòng) đã tự bỏ tiền và vận động hoàng thân quốc thích, quan lại triều Mạc đóng góp để tu tạo lại ngôi chùa cổ. 

Sau đó, Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toàn xuất tiền mua 25 mẫu 8 sào 2 thước cúng dâng Tam Bảo và nhiều người theo gương bà cũng mua ruộng, cúng chùa giúp diện tích tăng lên đến 47 mẫu 5 sào.

Số ruộng này làng gọi là Thánh điền. Trong đó, một phần diện tích dành cho nhà chùa cấy, một phần dùng vào việc tuần tiết lễ hội, còn lại để chia cho dân đinh cày cấy hưởng lộc và cho cấy đấu thầu lấy thóc lập quỹ nghĩa thương phòng khi đói khó cấp đỡ cho người nghèo, cố nhân, quả phụ.

Cũng chính từ đây, Thái hoàng Thái hậu cùng với chức sắc, dân làng lập ra hịch văn hội Minh Thề lấy việc công làm trọng, làm quan và chức sắc không tham nhũng, người dân không tham lam lấy của người khác.

Để gìn giữ lễ hội truyền thống độc đáo và ghi nhớ công đức của Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toàn, hằng năm, người dân làng Hòa Liễu tổ chức Lễ hội Minh Thề. Lễ hội diễn ra trong 3 ngày đầu Xuân.

Sau thời gian gián đoạn, đến năm 1993, khi Cụm di tích đền - chùa Hòa Liễu được công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia (đến năm 2025, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định xếp hạng Cụm di tích quốc gia đặc biệt gồm: Khu tưởng niệm Vương triều Mạc, Từ đường họ Mạc, chùa Trà Phương, chùa Nhân Trai và đền - chùa Hòa Liễu - PV), Lễ hội Minh Thề cũng được khôi phục. Đến năm 2017, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Lễ hội Minh Thề là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Nghi lễ quan trọng nhất của Lễ hội Minh Thề thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân địa phương, du khách là các vị chức sắc, bô lão trong làng cùng uống rượu hòa tiết gà trống “thề không tham nhũng”.

Tại lễ hội, đại diện Làng văn hóa Hòa Liễu đọc Hịch Minh Thề, có đoạn: “Lấy của công làm vào việc công thì được các thần linh ủng hộ. Nhược bằng nếu có lòng tham, lấy của công về làm của tư, nguyện cầu các vị thần linh đả tử. Trên từ cụ già, dưới đến tuổi 18 ở dân thôn, trong làng vườn tược buồng cau, trái chuối, ngoài đồng lúa mạ, hoa màu, mọi người đều công minh, chính trực, không tham lam vơ vét. Người nào tà tâm trộm cắp của nhau, nguyện cầu thần linh đả tử...”.

Sau đó, chủ tế dùng động tác “chỉ trời vạch đất” theo vòng tròn lớn bằng con dao bầu. Vòng tròn có đường kính khoảng 2 m ở giữa sân đền gọi là Đài thề. Sau đó, các vị chức dịch, bô lão trong làng làm lễ thắp hương khấn vái trời đất, các thần.

Tiếp đó là nghi lễ lấy và hòa huyết gà với rượu. Các vị chức sắc của làng Hòa Liễu đứng trong vòng tròn tại Đài thề uống rượu thề không tham nhũng. Sau đó, đại diện dân làng chuyền tay nhau uống rượu thề.

Trải qua 5 thế kỷ, đến nay Lễ hội Minh Thề vẫn còn giữ nguyên giá trị và tính thời sự. Cứ mỗi dịp đầu Xuân, nườm nượp du khách tìm đến Di tích quốc gia đặc biệt đền - chùa Hòa Liễu để trải nghiệm những trò chơi dân gian, nhất là được chứng kiến tục “thề không tham nhũng” độc nhất vô nhị.

Thái Phan