Các nhà khoa học Australia cho biết vừa phát triển thành công một loại vaccine sốt rét thế hệ mới có thể bảo quản mà không cần chuỗi lạnh, hứa hẹn giúp mở rộng khả năng tiếp cận vaccine tại các quốc gia đang phát triển và những khu vực hẻo lánh.
Theo thông cáo từ Đại học Griffith hôm 13/5, loại vaccine mới được dự báo có chi phí sản xuất thấp, đồng thời vẫn duy trì hiệu quả ngay cả khi lưu trữ trong điều kiện nhiệt độ cao. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong cuộc chiến chống căn bệnh sốt rét hiện đã cướp đi sinh mạng của hơn 500.000 người mỗi năm trên toàn cầu.
Nhóm nghiên cứu do Giáo sư Bernd Rehm dẫn dắt cho biết các loại vaccine sốt rét hiện nay vẫn tồn tại nhiều hạn chế, bao gồm hiệu quả bảo vệ chưa cao, thời gian miễn dịch ngắn và phụ thuộc nghiêm ngặt vào hệ thống bảo quản lạnh trong quá trình vận chuyển, phân phối.
Kết quả nghiên cứu đăng trên tạp chí Small cho thấy, vaccine mới vẫn ổn định và duy trì hiệu quả ít nhất một tháng ở nhiệt độ lên tới 37 độ C. Điều này giúp loại bỏ nhu cầu về chuỗi cung ứng lạnh, một rào cản lớn đối với nhiều quốc gia có hạ tầng y tế hạn chế.
Theo nhóm phát triển, vaccine được thiết kế để tấn công đồng thời hai giai đoạn quan trọng của ký sinh trùng sốt rét. Một mặt, vaccine giúp ngăn ký sinh trùng xâm nhập và gây nhiễm cho gan người; mặt khác, nó hạn chế sự phát triển của ký sinh trùng trong cơ thể muỗi, từ đó giảm nguy cơ lây lan sang cộng đồng.
Công nghệ cốt lõi của vaccine dựa trên các hạt vi khuẩn được thiết kế kỹ thuật, đóng vai trò như “bộ khung” hiển thị các protein đặc trưng của ký sinh trùng sốt rét. Cách tiếp cận này giúp hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tác nhân gây bệnh hiệu quả hơn.
Trong các thử nghiệm tiền lâm sàng, vaccine mới đã giúp giảm tới 80% tình trạng nhiễm ký sinh trùng ở gan, bảo vệ hoàn toàn khoảng 25% số đối tượng được tiêm và giảm khoảng hai phần ba khả năng lây truyền qua muỗi. Các nhà nghiên cứu cũng ghi nhận khả năng miễn dịch kéo dài ít nhất sáu tháng sau tiêm.
Giới khoa học kỳ vọng công nghệ vaccine mới có thể tạo ra bước ngoặt trong công tác phòng chống sốt rét, đặc biệt tại châu Phi và nhiều khu vực nhiệt đới, nơi căn bệnh này vẫn đang là mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.
Minh Nguyễn (theo Xinhua)