Chợ Viềng – Dòng chảy của văn hóa Việt

Sức hút từ triết lý "mua may, bán rủi"

Khác với sự hối hả, tính toán của các phiên chợ thường nhật, Chợ Viềng họp duy nhất một phiên mỗi năm vào đêm mùng 7, rạng sáng mùng 8 tháng Giêng. Tại đây, ranh giới giữa người bán và người mua dường như xóa nhòa bởi một niềm tin chung: đến để cầu may.

Dọc theo các ngả đường dẫn vào quần thể di tích Phủ Dầy, không gian chợ rực rỡ dưới ánh đèn. Mặt hàng bày bán chủ yếu là các sản vật nông nghiệp: từ cây giống, hoa cảnh đến những bộ cuốc xẻng, thúng mủng được đan lát thủ công tinh xảo. Đặc biệt, khu vực đồ cũ – nơi bày bán những món đồ đồng hun, bát sành, đèn dầu cổ – luôn là tâm điểm thu hút sự hiếu kỳ của du khách.

Tay nâng niu chiếc liềm mới mua còn thơm mùi thép nguội, bác Nguyễn Văn Chương (65 tuổi, du khách từ Hưng Yên) bồi hồi chia sẻ: "Tôi đi chợ Viềng đã hơn 30 năm nay. Giờ ở quê tôi máy móc làm thay người hết rồi, nhưng năm nào cũng phải lặn lội sang đây mua cái liềm hay cái cán cuốc. Mua về không chỉ để làm vườn, mà là để giữ cái 'lộc' nghề nông, cầu mong mùa màng tươi tốt. Ở đây, người ta bán đi cái cũ để rước về cái mới, tâm thế ai cũng hân hoan lạ thường."

Không chỉ người già tìm về ký ức, Chợ Viềng 2026 còn ghi nhận sự tham gia đông đảo của giới trẻ. Chị Lê Minh Anh (24 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) hào hứng cho biết: "Đây là lần đầu tiên tôi chứng kiến một phiên chợ họp xuyên đêm mà không có sự mặc cả gay gắt. Tôi vừa mua một chậu cây mẫu đơn nhỏ với giá rất 'tùy duyên'. Với tôi, Chợ Viềng là một trải nghiệm văn hóa đặc sắc, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về sự gắn kết giữa con người với đất đai và niềm tin tâm linh truyền thống."

Giao thoa di sản và nhịp sống hiện đại

Nằm trong lòng vùng di sản "Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt", Chợ Viềng không tách rời khỏi không gian linh thiêng của đền đài, miếu mạo. Sau khi dâng hương tại Phủ Chính Tiên Hương hay Phủ Vân Cát, du khách tỏa ra chợ để "thụ lộc" bằng những đặc sản địa phương.

Món thịt bò thui – biểu tượng ẩm thực của chợ Viềng – vẫn giữ nguyên sức hút. Những tảng thịt bò hồng tươi, da vàng rộm được bày trên các sạp gỗ, mùi thơm của khói củi và thịt nướng lan tỏa trong không gian. Theo quan niệm xưa, mua thịt bò tại chợ Viềng chính là mang may mắn, sức khỏe về cho gia đình.

Ông Trần Văn Nam, một chủ sạp thịt lâu đời tại chợ, vừa nhanh tay thái thịt vừa chia sẻ: "Năm nay khách đông hơn hẳn mọi năm do thời tiết thuận lợi. Chúng tôi bán lấy số lượng và giữ uy tín là chính, không tăng giá vô tội vạ. Nhìn thấy mọi người vui vẻ cầm túi thịt bò ra về, chúng tôi cũng thấy mình như vừa làm được một việc thiện đầu năm."

Điểm nhấn của Chợ Viềng 2026 là công tác tổ chức đã có những bước tiến đáng kể. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng đã giúp hạn chế tối đa tình trạng ùn tắc giao thông và chèo kéo khách. Các khu vực bãi đỗ xe được quy hoạch bài bản, hệ thống camera giám sát được lắp đặt dọc các trục đường chính, đảm bảo an ninh trật tự cho hàng vạn du khách.

Trao đổi với chúng tôi, đại diện Ban Tổ chức lễ hội cho biết: "Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là tổ chức một phiên chợ, mà là bảo tồn một không gian văn hóa cộng đồng. Việc lồng ghép các hoạt động văn hóa truyền thống như hát Chầu văn, múa lân sư rồng đã góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm của du khách, đồng thời quảng bá hình ảnh mảnh đất Thiên Bản giàu truyền thống."

Đến tận đêm khuya, phiên chợ Viềng cũng dần khép lại. Dòng người ra về mang theo những nhành lộc biếc, những vật dụng thân thuộc và cả những nụ cười rạng rỡ. Trong túi hành trang ấy, có lẽ quý giá nhất là niềm tin vào một năm mới hanh thông và sợi dây liên kết vô hình nhưng bền chặt với cội nguồn dân tộc. Chợ Viềng Xuân 2026 đã khép lại, nhưng dư âm về một phiên chợ "mua may, bán rủi" đậm chất nhân văn sẽ còn đọng lại mãi trong lòng mỗi người con đất Việt.

Hà Khải