Không còn đặt mục tiêu tăng trưởng bằng số lượng khách đơn thuần, Ninh Bình đang lựa chọn một hướng đi khác biệt: phát triển “kinh tế di sản” dựa trên bảo tồn bền vững và nâng tầm trải nghiệm. Quy hoạch mới đối với Quần thể danh thắng Tràng An - Tam Cốc - Bích Động không chỉ mở ra không gian phát triển du lịch chất lượng cao mà còn định vị nơi đây trở thành cực tăng trưởng văn hóa - du lịch mang tầm quốc tế của vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Không gian sinh thái ngập tràn sắc hoa súng ở Tam Cốc - Bích Động, một biểu tượng của du lịch bền vững Ninh Bình.
Việc Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ và phục hồi Danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt Tràng An - Tam Cốc - Bích Động theo Quyết định số 705/QĐ-TTg được xem là bước đi chiến lược trong hành trình tái định vị thương hiệu du lịch Ninh Bình trên bản đồ quốc tế.
Quy hoạch có quy mô gần 9.663ha, bao gồm cả vùng lõi và vùng đệm của Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc mở rộng khai thác du lịch, mà ở tư duy phát triển mới: lấy bảo tồn làm trung tâm, lấy văn hóa và cảnh quan di sản làm nền tảng để tạo ra giá trị kinh tế dài hạn.
Theo định hướng được phê duyệt, vùng lõi di sản sẽ tiếp tục được bảo vệ nghiêm ngặt nhằm duy trì tính toàn vẹn của hệ sinh thái karst, cảnh quan tự nhiên và các giá trị khảo cổ học đặc biệt. Mọi hoạt động xây dựng, can thiệp hạ tầng trong khu vực này đều được kiểm soát chặt chẽ theo chuẩn bảo tồn quốc tế.
Quần thể danh thắng Tràng An được định hướng trở thành trung tâm du lịch di sản và sinh thái đẳng cấp quốc tế.
Trong khi đó, vùng đệm được xác định là không gian phát triển các mô hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp và trải nghiệm văn hóa bản địa. Đây được xem là giải pháp vừa tạo sinh kế cho người dân, vừa giảm áp lực lên khu vực trung tâm di sản.
Một trong những thay đổi đáng chú ý của quy hoạch lần này là tư duy chuyển từ “khai thác tài nguyên du lịch” sang “quản trị tài nguyên di sản”. Thay vì chạy theo lượng khách đại trà, Ninh Bình hướng tới nâng cao chất lượng dịch vụ, kiểm soát sức chứa du lịch và phân bổ dòng khách hợp lý để bảo vệ hệ sinh thái và cảnh quan tự nhiên lâu dài.
Giới chuyên gia đánh giá, đây là bước đi phù hợp trong bối cảnh du lịch xanh và du lịch bền vững đang trở thành xu hướng toàn cầu. Với lợi thế là di sản hỗn hợp đầu tiên và duy nhất của Đông Nam Á được UNESCO công nhận, Tràng An sở hữu nền tảng đặc biệt để phát triển các sản phẩm du lịch giá trị cao thay vì cạnh tranh bằng quy mô.
Không chỉ dừng ở mục tiêu bảo tồn, quy hoạch mới còn mở ra cơ hội hình thành hệ sinh thái “kinh tế di sản” tại Ninh Bình. Từ lưu trú sinh thái, dịch vụ trải nghiệm, nông nghiệp bản địa đến công nghiệp văn hóa và sản phẩm sáng tạo gắn với di sản đều có dư địa phát triển mạnh trong giai đoạn tới.
Trong chiến lược phát triển mới, Tràng An - Tam Cốc - Bích Động được kỳ vọng không chỉ là điểm đến nổi tiếng của Việt Nam mà còn trở thành trung tâm du lịch văn hóa - sinh thái đẳng cấp quốc tế, góp phần đưa Ninh Bình trở thành hình mẫu về tăng trưởng xanh dựa trên giá trị di sản.