Không chỉ dừng ở bảo hộ quyền, tài sản trí tuệ đang được đặt ra yêu cầu khai thác hiệu quả hơn, gắn với chuyển đổi số, nhu cầu thị trường và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
TS. Nguyễn Hữu Cẩn, Quyền Viện trưởng Viện Sở hữu trí tuệ quốc gia, trình bày tham luận tại hội thảo.
Ngày 24/9, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ tổ chức Hội thảo “Tăng cường quản lý, khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ”. Cần Thơ hiện có hơn 12.000 đơn đăng ký sở hữu công nghiệp, gồm 11.525 đơn nhãn hiệu, 421 đơn kiểu dáng công nghiệp và 241 đơn sáng chế; khoảng 8.856 văn bằng bảo hộ đã được cấp. Tuy nhiên, số lượng đơn và văn bằng mới phản ánh quá trình xác lập quyền, trong khi việc đưa tài sản trí tuệ vào ứng dụng và tạo ra giá trị kinh tế vẫn là vấn đề cần tiếp tục quan tâm.
Theo TS. Nguyễn Hữu Cẩn, Quyền Viện trưởng Viện Sở hữu trí tuệ quốc gia, quản lý tài sản trí tuệ cần được nhìn nhận xuyên suốt từ khâu tạo lập, xác lập quyền đến khai thác, phát triển và bảo vệ. Trong đó, dữ liệu và khả năng đo lường cần được quan tâm trong toàn bộ quá trình, thay vì chỉ tập trung vào số lượng đơn đăng ký hay văn bằng bảo hộ. Cách tiếp cận này nhằm từng bước gắn hoạt động sở hữu trí tuệ với khả năng ứng dụng và tạo giá trị thực tế.
Thực tế cho thấy khoảng cách từ xác lập quyền đến thương mại hóa vẫn còn khá lớn. Trong 9 tháng đầu năm 2026, Cần Thơ có 12 bằng độc quyền sáng chế, không có bằng độc quyền giải pháp hữu ích; trong đó 1 sáng chế và 1 giải pháp hữu ích được đưa vào sản xuất, kinh doanh. Quá trình thương mại hóa còn phụ thuộc vào mức độ hoàn thiện công nghệ, kết quả thử nghiệm, nhu cầu thị trường, khả năng tìm kiếm đối tác và phương án chuyển giao phù hợp.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc xây dựng dữ liệu và hồ sơ số về tài sản trí tuệ được xem là một hướng hỗ trợ quản lý, kết nối và khai thác hiệu quả hơn. Thông tin về chủ sở hữu, quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ, thị trường, giao dịch và kết quả khai thác có thể được quản lý tập trung. Các công cụ trí tuệ nhân tạo cũng có thể hỗ trợ tìm kiếm, phân loại, phân tích dữ liệu và nhận diện rủi ro, qua đó hỗ trợ quá trình ra quyết định.
Với thế mạnh về nông nghiệp, thủy sản, chế biến thực phẩm, sản phẩm OCOP và hoạt động nghiên cứu khoa học, Cần Thơ có nhiều tiềm năng để phát triển và khai thác tài sản trí tuệ. Vì vậy, bên cạnh tiếp tục hỗ trợ đăng ký, xác lập quyền, thành phố cần quan tâm hơn đến hoàn thiện công nghệ, kết nối doanh nghiệp, ứng dụng thực tế và lựa chọn hình thức thương mại hóa phù hợp. Việc đánh giá hiệu quả cũng có thể từng bước chuyển từ chỉ tiêu về số lượng đơn, văn bằng sang kết quả giao dịch, ứng dụng và giá trị tạo ra, góp phần phát huy vai trò của tài sản trí tuệ trong phát triển kinh tế số.
Hội thảo tập trung tìm giải pháp nâng cao giá trị và hiệu quả khai thác tài sản trí tuệ.
Từ các ý kiến trao đổi tại hội thảo, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ có thêm cơ sở để tiếp tục hoàn thiện các giải pháp hỗ trợ quản lý và khai thác tài sản trí tuệ trên địa bàn. Các đề xuất tập trung vào việc nâng cao chất lượng dữ liệu, chuẩn hóa quy trình quản lý, tăng cường kết nối giữa viện, trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý; đồng thời chú trọng hơn đến hỗ trợ hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm, chuyển giao và thương mại hóa. Qua đó, từng bước hình thành hệ thống quản lý tài sản trí tuệ gắn với nhu cầu thực tiễn, góp phần đưa các kết quả nghiên cứu, sáng tạo vào ứng dụng và tạo thêm giá trị cho phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.
Tần Kiệt