Các chuyên gia tim mạch hàng đầu tại Hoa Kỳ mới đây đã công bố bộ hướng dẫn mới trong việc quản lý mức cholesterol cao, đưa ra nhiều khuyến nghị quan trọng nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ.
Bộ hướng dẫn này được xây dựng bởi các chuyên gia y tế đến từ Trường Cao đẳng Tim mạch Hoa Kỳ và Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, thay thế phiên bản trước đó được ban hành năm 2018.
Nội dung cập nhật lần này tập trung vào các khuyến nghị về việc phát hiện sớm mức cholesterol cao, hướng dẫn cách cải thiện lối sống và nâng cao độ chính xác trong đánh giá nguy cơ tim mạch của từng cá nhân.
Đẩy mạnh phòng ngừa từ sớm
Một trong những điểm nhấn quan trọng của hướng dẫn mới là chuyển hướng sang chiến lược phòng ngừa chủ động ngay từ giai đoạn sớm của cuộc đời.
"Việc chuyển dịch mô hình sang các chiến lược phòng ngừa chủ động sớm hơn trong đời có thể thay đổi đáng kể quỹ đạo của bệnh tim mạch và dẫn đến kết quả sức khỏe tốt hơn cho con người sau này hàng thập kỷ", bác sĩ tim mạch Seth Martin, thuộc Trung tâm Phòng ngừa Bệnh Tim mạch Ciccarone (Đại học Johns Hopkins), cho biết.
Theo các chuyên gia, cholesterol là một chất béo dạng sáp cần thiết cho cơ thể, tham gia cấu tạo màng tế bào và sản xuất hormone. Tuy nhiên, sự mất cân bằng giữa hai loại cholesterol xấu (hay còn gọi là lipoprotein mật độ thấp – LDL) và cholesterol tốt (lipoprotein mật độ cao – HDL) có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng.
Cholesterol LDL cao làm tích tụ mảng bám trong động mạch, cản trở lưu thông máu từ tim, còn HDL có vai trò “dọn dẹp” LDL dư thừa và đưa về gan để xử lý. Vì vậy, việc kiểm soát hai chỉ số này đóng vai trò then chốt trong bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Hướng dẫn mới khuyến nghị tầm soát cholesterol sớm hơn, đặc biệt ở những người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch hoặc rối loạn lipid máu. Đồng thời, các bác sĩ được khuyến khích cá nhân hóa việc đánh giá nguy cơ cho từng bệnh nhân và cân nhắc điều trị bằng thuốc sớm hơn trong một số trường hợp.
Bộ hướng dẫn mới cũng khuyến nghị các bác sĩ lâm sàng áp dụng thang điểm PREVENT (Dự đoán nguy cơ biến cố tim mạch) trong đánh giá nguy cơ mắc bệnh của một người. Công cụ này được xem là bước tiến giúp dự báo chính xác hơn khả năng xảy ra các biến cố như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Từ tháng 8/2025, PREVENT cũng được khuyến nghị sử dụng cho bệnh nhân tăng huyết áp.
Bên cạnh đó, các ngưỡng cholesterol tham chiếu cũng được cập nhật, hỗ trợ bác sĩ trong việc đưa ra quyết định lâm sàng phù hợp hơn với từng bệnh nhân.
Lối sống vẫn là nền tảng cốt lõi
Dù có nhiều cập nhật, các khuyến nghị cơ bản về vấn đề kiểm soát cholesterol vẫn giữ nguyên, bao gồm: duy trì chế độ ăn lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, kiểm soát cân nặng, ngủ đủ giấc và tránh hút thuốc.
Những biện pháp này giúp kiểm soát lipid máu hiệu quả, giảm nguy cơ bệnh tim mạch. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, người bệnh vẫn cần sử dụng thuốc hạ cholesterol theo chỉ định của bác sĩ.
Theo bác sĩ tim mạch Roger Blumenthal, mức cholesterol LDL thấp sẽ tốt hơn khi xét đến việc giảm nguy cơ đau tim, đột quỵ và suy tim sung huyết.
"Chúng tôi cũng biết rằng việc đưa mức lipid và huyết áp cao xuống thấp ở người trẻ tuổi sẽ hỗ trợ sức khỏe tim mạch và mạch máu tối ưu trong suốt cuộc đời của một người", ông cho biết.
Theo ước tính, khoảng 1/4 người trưởng thành tại Hoa Kỳ có mức cholesterol LDL cao, góp phần đáng kể vào nguy cơ dẫn đến bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch (ASCVD). Đây hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới.
Tuy nhiên, tin tích cực là khoảng 80% các trường hợp bệnh tim mạch có thể phòng ngừa được nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.
Song song với bộ hướng dẫn mới, các chuyên gia cũng công bố báo cáo “Các nguyên tắc cơ bản (ABCs) trong phòng ngừa bệnh tim mạch”, tổng hợp những bằng chứng mới nhất liên quan đến các yếu tố nguy cơ như tiểu đường, tiêu thụ rượu và tỷ lệ mỡ cơ thể.
Tiếp tục cập nhật theo các nguy cơ mới
Các nhà khoa học cho biết, khuyến nghị sẽ tiếp tục được điều chỉnh khi có thêm dữ liệu về tác động của thuốc lá điện tử, cần sa cũng như việc thay đổi định nghĩa lâm sàng về béo phì đối với sức khỏe tim mạch.
Ở lĩnh vực điều trị, nhiều loại thuốc hạ cholesterol mới đang được phát triển và cho thấy kết quả đầy hứa hẹn trong các thử nghiệm lâm sàng.
Đội ngũ xây dựng hướng dẫn kỳ vọng những cập nhật lần này sẽ giúp các bác sĩ nhận diện sớm hơn các bệnh nhân có nguy cơ, từ đó can thiệp kịp thời và cứu sống nhiều người hơn.
Bác sĩ tim mạch Pamela Morris cho biết, "Việc các bác sĩ lâm sàng thực hiện hướng dẫn mới quan trọng này sẽ có ý nghĩa then chốt để giảm gánh nặng bệnh tim mạch trong tương lai".
"Hành động sớm trong đời là cực kỳ quan trọng vì cholesterol cao bắt đầu tác động đến nguy cơ bệnh tim của bạn ngay từ thời thiếu niên", bà cho biết.
Bộ hướng dẫn đã được đăng tải trên tạp chí khoa học Journal of the American College of Cardiology.
Minh Nguyễn (theo Science Alert)